Met de klas oog in oog staan met eeuwenoude bronnen? Dat kan bij het Regionaal Archief Alkmaar. Tijdens thematische excursies ontdekken leerlingen hoe historische bronnen het verleden tastbaar en persoonlijk maken.

In het archief werken leerlingen met echte brieven, kaarten, foto’s en boeken uit hun eigen regio. Aan de hand van opdrachten leren ze hoe ze historische bronnen kunnen onderzoeken en wat die bronnen kunnen vertellen. Zo wordt een tijdvak of onderwerp uit de geschiedenis concreter. Veel programma’s sluiten aan bij de Canon, de tijdvakken en omgevingsonderwijs.

Staat jouw onderwerp er niet bij? Het archief denkt graag mee over een programma op maat.

Het Regionaal Archief Alkmaar biedt verschillende excursies voor het basisonderwijs. Alle programma’s duren 90 tot 120 minuten, tenzij anders vermeld.

Tweede Wereldoorlog in de buurt
Groep 6, 7 en 8
Wie vertelt de verhalen over de oorlog als niemand die meer heeft meegemaakt? Leerlingen werken met lokale brieven, foto’s, kranten en voedselbonnen. Ze ontdekken de verhalen van verzetslieden, burgers, Joodse families en Duitse bezetters. Het programma kan worden aangepast aan alle plaatsen in de regio, zoals Alkmaar, Bergen, Heiloo en Schagen.

Middeleeuwen
Groep 6, 7 en 8
Leerlingen bekijken echte middeleeuwse bronnen, zoals het stadsrecht, grote zegels en de oudste boeken. Ze voelen aan echt perkament en ontdekken met een doorfluisterspel hoe informatie verloren gaat als je die alleen mondeling doorvertelt. Ook gaan ze op zoek naar de plekken waar de drie kastelen rond Alkmaar stonden.

Gouden Eeuw
Groep 6, 7 en 8
Leerlingen schrijven hun eigen voornaam in zeventiende-eeuws handschrift en vergelijken oude kaarten. Ze maken kennis met mensen uit de regio die leefden in de Gouden Eeuw, zoals de filosoof René Descartes, die in Egmond-Binnen woonde. Het archief bewaart een handgeschreven brief van hem.

Beleg van Alkmaar
Groep 6, 7 en 8
In 1573 smokkelde een Alkmaarse timmerman briefjes de stad uit in zijn polsstok. Het archief bewaart die briefjes nog steeds. Leerlingen onderzoeken welk verhaal de bronnen vertellen en of ze ook het verhaal van de Spaansgezinden laten zien. Ook de dorpen en steden rond Alkmaar komen aan bod.

Van wie is de Victorie?
Groep 7 en 8
Geschiedenis wordt geschreven door de winnaars. Maar wat weten we over de verliezers van het Beleg van Alkmaar? Leerlingen bezoeken zowel Stedelijk Museum Alkmaar als het archief. Tussen beide locaties maken ze een korte stadswandeling van zo’n 1,5 kilometer. Dit programma duurt 90 minuten. Het wordt samen met Stedelijk Museum Alkmaar aangeboden en via de website van het museum geboekt.

Het geheugen van mijn woonplaats
Groep 6, 7 en 8
Wat is er gebeurd in mijn woonplaats en wat vind ik daarover in het archief? Leerlingen vergelijken oude en nieuwe foto’s, zoeken in het bevolkingsregister en bestuderen oude plattegronden. Het programma wordt per klas aangepast aan de eigen woonomgeving.

Taal
Groep 6, 7 en 8
Niets is zo veranderlijk als taal. Leerlingen bekijken middeleeuwse handschriften en zeventiende-eeuwse brieven en ontdekken hoe taal door de eeuwen heen is veranderd. Kun jij handschriften van honderden jaren geleden lezen en zelf gebruiken?

Post!
Groep 6, 7 en 8
Hoe kwam een bericht in de middeleeuwen bij de ontvanger? En hoe kwam een brief uit Batavia in de Gouden Eeuw in Holland aan? Leerlingen onderzoeken post en communicatie uit het verleden, tot en met oude ansichtkaarten. Het programma kan worden aangepast aan alle plaatsen in de regio.

Op zoek naar Kunst(enaars)
Groep 6, 7 en 8
Kunst in het archief? Zeker. Oude landkaarten, foto’s en kinderboeken zijn soms echte kunstwerken. Leerlingen duiken in de kunstgeschiedenis van Alkmaar en omgeving en maken kennis met makers als illustrator Anton Pieck en schilder Caesar van Everdingen.

Ook in de klas kun je aan de slag met bronnen uit het archief. Op het digitale platform Geschiedenislokaal staan gedigitaliseerde lokale bronnen per thema. Wil je de originele bronnen liever zelf bekijken? Dat kan gratis in de studiezaal van het archief.